استارلینک در راه تامین اینترنت پرسرعت روی گوشیهای معمولی
به گزارش انجمن پارسیان، شرکت اسپیس ایکس مشغول توسعه نسل دوم ماهواره های ارتباط مستقیم با تلفن همراه است؛ منظومه ای که مقرر است بزودی ارتباط ماهواره ای را از پیام رسانی و تبادل محدود داده، به اینترنت پهن باند و تماس صوتی مستقیم گسترش دهد. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا هم اخیراً با استقرار منظومه ای از 15 هزار ماهواره برای این فناوری موافقت نموده. اما ماهواره های جدید چه طور به گوشیهای معمولی متصل می شوند؟ چه تفاوتی با نسل فعلی دارند و چه زمانی میتوان انتظار دسترسی به اینترنت پرسرعت بدون دیش ماهواره ای را داشت؟
غزال زیاری- اینترنت ماهواره ای استارلینک تا امروز بیشتر با دیش اختصاصی اش شناخته می شود؛ تجهیزاتی که در خانه یا محل کار نصب شده و بوسیله ماهواره های مدار پایین زمین، دسترسی به اینترنت را برای افراد فراهم می کنند. اما فناوری ارتباط مستقیم با موبایل، مسیر متفاوتی دارد: به جای اتصال یک دیش زمینی به ماهواره، خود گوشی مستقیماً با ماهواره ارتباط برقرار می کند.
این فناوری به نام Direct to Cell یا ارتباط مستقیم ماهواره با گوشی شناخته می شود. در این معماری، ماهواره نقش نوعی دکل مخابراتی در فضا را بر عهده دارد و در مناطقی که شبکه زمینی پوشش ندارد، با گوشیهای سازگار ارتباط برقرار می کند.
در ژانویه ۲۰۲۴ اسپیس ایکس، نخستین ماهواره های مجهز به قابلیت Direct to Cell را به مدار فرستاد و چند روز بعد، خبر ارسال و دریافت موفق پیامک با گوشیهای معمولی منتشر گردید. هدف این بود که ارتباط موبایل در مناطقی مثل جاده های دورافتاده، مناطق کوهستانی، نواحی بدون دکل مخابراتی و مناطق صدمه دیده از بلایای طبیعی هم امکانپذیر شود.
در این فناوری، ماهواره جایگزین کامل شبکه موبایل نیست، بلکه پوشش آنرا تکمیل می کند. گوشی در صورت وجود پوشش زمینی از شبکه معمولی بهره می گیرد و در مناطق بدون پوشش، در صورت پشتیبانی اپراتور و دستگاه، امکان اتصال ماهواره ای فراهم خواهد شد.
چرا اتصال مستقیم گوشی به ماهواره سخت است؟
گوشی های هوشمند برای ارتباط با دکل های مخابراتی زمینی طراحی شده اند و نه ماهواره ای که صدها کیلومتر بیشتر از سطح زمین حرکت می کند. فاصله بیشتر، توان محدود فرستنده گوشی و حرکت سریع ماهواره، برقراری ارتباط این چنینی را پیچیده می کند.
ماهواره های استارلینک در مدار پایین زمین و با سرعت زیادی حرکت می کنند و به همین خاطر، سیستم باید تغییر فرکانس ظاهری سیگنال ناشی از حرکت نسبی ماهواره و گوشی، تأخیر ارتباطی و جابه جایی اتصال میان ماهواره ها را مدیریت کند.
محدودیت دیگر، توان ارسال سیگنال از طرف گوشی است. آنتن و فرستنده هر موبایل، کوچک و کم مصرف است و نمی تواند مثل یک دیش بزرگ ماهواره ای، سیگنال قدرتمندی به فضا ارسال نماید. پس ماهواره باید بتواند سیگنال ضعیف گوشی را دریافت کرده و ارتباط را در وضعیت متغیر حفظ کند.
اسپیس ایکس برای حل این محدودیت ها از آنتن های آرایه فازی، تراشه های اختصاصی و الگوریتم های نرم افزاری برای مدیریت پرتوهای رادیویی بهره برده. این فناوری ها امکان هدایت الکترونیکی پرتو و مدیریت ارتباط با دستگاه های واقع در نقاط مختلف زمین را فراهم می کنند.
به زبان ساده، ماهواره باید بتواند یک گوشی کوچک را از فاصله صدها کیلومتری شناسایی کرده و با وجود حرکت سریعش، ارتباط را حفظ کند و در زمان مناسب، اتصال را به ماهواره بعدی تحویل دهد.
نسل دوم استارلینک چه تفاوتی با ماهواره های فعلی دارد؟
تفاوت اصلی نسل دوم در ظرفیت بیشتر و امکان استفاده مؤثرتر از طیف فرکانسی است. اسپیس ایکس در آگوست ۲۰۲۵ اعلام نمود که با خرید طیف فرکانسی از شرکت EchoStar، مسیر توسعه منظومه جدید Direct to Cell را هموار کرده. هدف این طرح، تأمین ارتباط پهن باند مستقیم با گوشیهای موبایل در مقیاس جهانی است.
طبق اعلام اسپیس ایکس، ماهواره های نسل جدید از تراشه های طراحی شده در این شرکت، آنتن های آرایه فازی پیشرفته تر و امکان استفاده از پهنای باند بیشتر بهره خواهند برد. این ماهواره ها برای ایجاد هزاران پرتو فضایی و افزایش ظرفیت انتقال داده طراحی شده اند.
طبق پیش بینی اسپیس ایکس، مقرر است تا توان عبوردهی هر ماهواره نسل جدید حدود ۲۰ برابر ماهواره نسل اول و ظرفیت کلی سیستم بالاتر از ۱۰۰ برابر شود. البته نباید این اعداد را با سرعت تضمین شده برای هر گوشی یکسان دانست. بطورمثال اگر ظرفیت یک شبکه افزایش پیدا کند، شبکه، داده بیشتری را بین کاربران توزیع خواهد کرد؛ اما سرعتی که هر فرد تجربه می کند، به تعداد کاربران، قدرت سیگنال، شرایط محیطی، محدودیت های دستگاه و ظرفیت اپراتور بستگی دارد.
این فناوری در بیشتر محیط ها تجربه ارتباط ۵G را با عملکردی مثل خدمات زمینی LTE فراهم خواهد نمود که البته به مدلول تضمین سرعت یکسان با تمام شبکه های ۵G یا عرضه اینترنت پرسرعت در همه نقاط جهان نیست و عملکرد واقعی اش به استقرار ماهواره ها و شرایط شبکه وابسته خواهد بود.
آیا اینترنت گوشی به سرعت ۵G می رسد؟
یکی از سوال های مهم درباره ی نسل جدید ماهواره ها، سرعت اتصال است. طبق اعلام اسپیس ایکس، تکنولوژی جدید خدمات اینترنتی پیشرفته تری مثل پخش ویدئو، تماس تصویری و استفاده از برنامه های آنلاین را در مناطقی که پوشش زمینی ندارند، در اختیار گوشیهای معمولی قرار می دهد.
اما افزایش ۲۰ برابری توان عبوردهی یک ماهواره به این معنا نیست که سرعت اینترنت هر گوشی هم ۲۰ برابر می شود. توان عبوردهی به ظرفیت انتقال داده در سطح ماهواره مربوط است و سرعت غائی کاربر به نحوه توزیع این ظرفیت بین دستگاه های متصل بستگی دارد.
در شبکه های زمینی، در مناطق پرتراکم می توان با نصب دکل های بیشتر، ظرفیت شبکه را افزایش داد. اما در ارتباط مستقیم ماهواره ای، یک ماهواره باید محدوده وسیعی را پوشش دهد و ظرفیتش را بین کاربران پراکنده تقسیم کند. افزایش تعداد پرتوهای قابل مدیریت، طیف فرکانسی بیشتر و استفاده از ماهواره های توانمندتر می تواند این محدودیت را کم کند.
درصورت تحقق اهداف، نسل جدید می تواند امکان اجرای برنامه های سنگین تر را فراهم کند؛ اما تا آن زمان که ماهواره ها در مدار آزمایش نشده اند و خدمات در وضعیت واقعی راه اندازی نشده، نمی توان درباره ی سرعت نهایی، کیفیت تماس تصویری یا عملکرد آن در مناطق شلوغ قضاوت کرد.
آیا همین هم اکنون می توان بدون دیش به استارلینک وصل شد؟
بله، اما باید بین دو نوع سرویس تفاوت قائل شد. اینترنت پهن باند متداول استارلینک، به طور معمول به تجهیزات اختصاصی نیاز دارد؛ در مقابل، خدمات Direct to Cell برای اتصال مستقیم ماهواره به گوشی طراحی شده.
استارلینک در فوریه ۲۰۲۵ اعلام نمود که خدمات تجاری پیام رسانی ماهواره ای در آمریکا و نیوزیلند شروع شده. این سرویس ها امکان ارسال پیام در مناطقی که پوشش زمینی در دسترس نیست را فراهم می کنند.
صفحه رسمی فعلی Starlink Mobile از عرضه خدمات داده، صدا، ویدئو و پیام رسانی در شبکه ماهواره ای این شرکت خبر می دهد. هرچند که همه این توانایی ها در یک سطح برابر عرضه نشده اند؛ بطورمثال خدمات داده فعلی از بالاتر از ۴۰ برنامه و بالاتر از ۱۰۰ دستگاه پشتیبانی می کنند؛ تماس صوتی بوسیله برنامه ها امکانپذیر است و قابلیت هایی مثل تماس تصویری، پخش ویدئو و تماس بومی موبایل در برنامه توسعه نسل بعد قرار دارند.
در نتیجه، عبارت اتصال مستقیم گوشی به ماهواره، به تنهایی به مدلول دسترسی نامحدود به اینترنت پرسرعت نیست. نوع خدمت قابل استفاده به نسل ماهواره، گوشی، اپراتور همکار و وضعیت تجاری سرویس در کشور مربوط بستگی دارد.
مجوز ۱۵ هزار ماهواره چه اهمیتی دارد؟
در اکتبر ۲۰۲۶، کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) با استقرار منظومه ای متشکل از ۱۵ هزار ماهواره برای عرضه خدمات ارتباط مستقیم با دستگاه موافقت نمود. این مجوز به اسپیس ایکس اجازه می دهد تا منظومه جدیدی را برای خدمات ماهواره ای سیار و تکمیل پوشش شبکه های موبایل توسعه دهد.
بنابر گزارش ها، ماهواره های این منظومه برای فعالیت در ۹ پوسته مداری در ارتفاع تقریبی ۳۲۶ تا ۳۳۵ کیلومتری از سطح زمین درنظر گرفته شده اند که این منظومه، از منظومه متداول اینترنت پهن باند استارلینک متمایز است و هدفش فراهم کردن ارتباط مستقیم با دستگاه های مصرف کننده است.
این مجوز تازه، به اسپیس ایکس اجازه می دهد تا برای افزایش ظرفیت ارتباط مستقیم با تلفن همراه برنامه ریزی کند. هرچند که مجوز استقرار به مدلول ساخته شدن یا قرارگرفتن همه ماهواره ها در مدار نیست. پرتاب، آزمایش فنی، تأمین طیف فرکانسی و دریافت مجوزهای لازم در کشورهای مختلف، از مراحل ضروری اجرای این طرح هستند.
کاربران کی به نسل دوم دسترسی پیدا می کنند؟
طبق گزارشهای منتشره، استقرار ماهواره های نسل دوم Starlink Mobile V۲ برای سال ۲۰۲۷ برنامه ریزی شده و شرکت مخابراتی ژاپنی KDDI هم اعلام نموده که با اسپیس ایکس جهت استفاده از این نسل از ماهواره ها توافق کرده و در نظر دارد که تا انتهای سال ۲۰۲۷ اینترنت پرسرعت و تماس صوتی بومی را در مناطق بدون پوشش زمینی در اختیار کاربران قرار دهد؛ که این توافق به مدلول عرضه هم زمان سرویس در همه کشورها نیست.
یکی از عاملهای مهم در این برنامه، موشک استارشیپ اسپیس ایکس است؛ این شرکت در نظر دارد تا از ظرفیت بالای حمل محموله این موشک برای استقرار ماهواره های نسل جدید استفاده نماید. سرعت توسعه منظومه به توانایی پرتاب های مکرر، آماده سازی ماهواره ها و تحقق برنامه های فنی وابسته است.
در نتیجه می توان سال ۲۰۲۷ را افق اعلام شده برای آغاز گسترش نسل دوم دانست، نه تاریخ قطعی برای دسترسی همگانی به همه قابلیت های وعده داده شده.
آیا این فناوری جایگزین شبکه های موبایل می شود؟
شواهد موجود تا به امروز برای نتیجه گیری درباره ی جایگزینی کامل شبکه های زمینی با ماهواره کافی نیست. دکل های زمینی برای تأمین ظرفیت بالا در مناطق پرتراکم شهری و مدیریت تعداد زیادی از کاربران مهمست. ارتباط مستقیم ماهواره ای می تواند شکاف های پوشش را کم کند و خدمات را به مناطقی ببرد که نصب یا نگهداری زیرساخت زمینی دشوار است.
مدل محتمل، ترکیب دو شبکه است: کاربر در شهر از شبکه زمینی بهره می گیرد و با ورود به منطقه بدون پوشش، در صورت پشتیبانی دستگاه و اپراتور، به شبکه ماهواره ای متصل می شود. تحقق جابه جایی یکپارچه بین این دو شبکه، به هماهنگی زیرساخت ها و عملکرد واقعی سیستم بستگی دارد.
از سوی دیگر، دسترسی به این خدمات در هر کشور تابع شرایط حقوقی، همکاری اپراتورها و مجوزهای فرکانسی است. بنابراین، استقرار ماهواره های جدید به خودی خود به مفهوم فعال شدن سرویس در تمام کشورها، همچون ایران، نیست.
استارلینک و آینده ارتباطات مستقیم ماهواره ای
نسل دوم Starlink Mobile قدم مهمی در راه گسترش ارتباط مستقیم بین ماهواره و گوشیهای معمولی است. فناوری نسل فعلی نشان داده که ارسال پیام و تبادل محدود داده بدون نیاز به دیش اختصاصی امکانپذیر است؛ نسل جدید هم با هدف افزایش ظرفیت، گسترش خدمات داده ای و فراهم کردن تماس صوتی بومی توسعه می یابد.
با این وجود، فاصله بین وعده فنی و تجربه واقعی کاربران اهمیت بالایی دارد. ظرفیت اعلام شده، مجوز استقرار و توافق با اپراتورها هر کدام بخشی از مسیر توسعه اند و هیچ کدام به تنهایی تضمین کننده دسترسی فوری و همگانی نخواهند بود.
اگر برنامه های اسپیس ایکس طبق زمان بندی اعلام شده جلو برود، ارتباط ماهواره ای از یک راه حل برای مناطق بدون پوشش به بخش جدایی ناپذیری از شبکه های موبایل تبدیل خواهد شد؛ تغییری که بالاتر از آن که دکل های زمینی را حذف کند، می تواند محدودیت جغرافیایی دسترسی به ارتباطات را کم کند.
منابع: starlink، new.spacex، satellitetoday، newsroom.kddi
منبع: parsianforum.ir
این پست را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این پست